51
Sunny 16 là gì?
Sunny 16 là một quy tắc nhiếp ảnh giúp bạn ước lượng phơi sáng (exposure) chính xác mà không cần máy đo sáng. Quy tắc này đặc biệt hữu ích với máy film vì bạn không thể xem trước kết quả. Ý tưởng cơ bản: Trong điều kiện nắng mạnh, nếu khẩu độ đặt ở f/16, tốc độ màn trập sẽ bằng nghịch đảo của ISO phim.
Ví dụ:
-
ISO 100 → tốc độ màn trập 1/100 giây (hoặc 1/125 giây, giá trị gần nhất).
-
ISO 400 → tốc độ màn trập 1/400 giây (hoặc 1/500 giây).
Hướng dẫn chi tiết từng bước
Bước 1: Xác định ISO của film
-
Kiểm tra ISO (độ nhạy sáng) trên cuộn film bạn dùng. ISO thường là 100, 200, 400, hoặc 800, được ghi trên hộp hoặc cuộn film.
-
Đây là giá trị cố định, không thay đổi như máy số.
Bước 2: Quan sát điều kiện ánh sáng
Sunny 16 dựa trên mức độ sáng của môi trường. Dưới đây là các điều kiện điển hình:
-
Nắng mạnh (Sunny): Trời quang đãng, bóng đổ sắc nét → f/16.
-
Nắng nhẹ (Slightly Overcast): Có mây mỏng, bóng mờ → f/11.
-
Trời nhiều mây (Overcast): Mây dày, không bóng → f/8.
-
Trời âm u (Heavy Overcast): Ánh sáng yếu, trời xám → f/5.6.
-
Bóng râm (Open Shade): Trong bóng râm nhưng vẫn có ánh sáng tự nhiên → f/4.
Mẹo: Nhìn bóng đổ của bạn hoặc vật xung quanh để đánh giá chính xác.
Bước 3: Cài đặt máy ảnh
-
Khẩu độ (Aperture): Chọn theo điều kiện ánh sáng (xem bảng trên).
-
Tốc độ màn trập (Shutter Speed): Đặt bằng nghịch đảo của ISO (hoặc giá trị gần nhất mà máy hỗ trợ).
Ví dụ:
-
Film ISO 100, trời nắng mạnh → f/16, 1/125 giây.
-
Film ISO 200, trời nhiều mây → f/8, 1/250 giây.
-
Film ISO 400, trong bóng râm → f/4, 1/500 giây.
Bước 4: Điều chỉnh linh hoạt
Nếu bạn muốn thay đổi khẩu độ để tạo hiệu ứng (ví dụ: làm mờ hậu cảnh với khẩu lớn), hãy điều chỉnh tốc độ màn trập tương ứng:
-
Mở khẩu lớn hơn (giảm f-stop, ví dụ f/16 → f/11): Tăng tốc độ màn trập lên 1 stop (1/125 → 1/250).
-
Đóng khẩu nhỏ hơn (tăng f-stop, ví dụ f/16 → f/22): Giảm tốc độ màn trập xuống 1 stop (1/125 → 1/60).
Ví dụ thực tế
-
Chụp ngoài nắng
-
Film: ISO 100.
-
Điều kiện: Nắng mạnh, bóng rõ.
-
Cài đặt: f/16, 1/125 giây.
-
Điều chỉnh: Nếu muốn chụp chân dung với hậu cảnh mờ, thử f/4, 1/2000 giây.
-
-
Chụp trong bóng râm
-
Film: ISO 200.
-
Điều kiện: Bóng râm dưới cây.
-
Cài đặt: f/4, 1/250 giây.
-
-
Chụp trời mây
-
Film: ISO 400.
-
Điều kiện: Trời nhiều mây.
-
Cài đặt: f/8, 1/500 giây.
-
Bảng tham khảo nhanh
Điều kiện ánh sáng
|
Khẩu độ
|
Tốc độ màn trập (ISO 100)
|
---|---|---|
Nắng mạnh
|
f/16
|
1/125 giây
|
Nắng nhẹ
|
f/11
|
1/125 giây
|
Trời nhiều mây
|
f/8
|
1/125 giây
|
Trời âm u
|
f/5.6
|
1/125 giây
|
Bóng râm
|
f/4
|
1/125 giây
|
-
Với ISO cao hơn (200, 400), tăng tốc độ màn trập tương ứng (ISO 200 → 1/250, ISO 400 → 1/500).
Mẹo khi sử dụng Sunny 16
-
Chụp đối tượng chuyển động: Chọn tốc độ nhanh (1/250, 1/500) và mở khẩu lớn hơn (f/8, f/5.6).
-
Ghi chép: Ghi lại cài đặt của mỗi shot (khẩu độ, tốc độ, điều kiện sáng) để học hỏi từ kết quả sau khi rửa film.
-
Độ linh hoạt của film: Film negative (âm bản) thường chịu được sai số ±1 stop, nên không cần quá lo nếu phơi sáng chưa hoàn hảo.
-
Thời gian trong ngày: Quy tắc hoạt động tốt nhất từ 10h sáng đến 4h chiều, khi ánh sáng ổn định.
Khi nào Sunny 16 không hiệu quả?
-
Ánh sáng yếu (hoàng hôn, bình minh, trong nhà): Cần máy đo sáng hoặc thử nghiệm.
-
Ánh sáng nhân tạo: Quy tắc này chỉ áp dụng cho ánh sáng tự nhiên.
Kết luận
Sunny 16 là kỹ năng cơ bản nhưng cực kỳ mạnh mẽ để làm chủ phơi sáng khi chụp film. Với thực hành, bạn sẽ quen dần và không cần bảng tham khảo nữa.